Αρχαιολογικό Μουσείο Πύργου

Άνθρωποι – Ιδέες – Αντικείμενα στην Ηλεία στα Προϊστορικά Χρόνια.

Άνθρωποι και επαφές

Τα στοιχεία των αρχαιολογικών ερευνών αποκαλύπτουν ότι η Ηλεία κατά τη Προϊστορική περίοδο ήταν ένα ζωντανό, δημιουργικό και παραγωγικό τμήμα ενός πολιτισμού που χαρακτηριζόταν από συνεχή εξέλιξη. Εκμεταλλευόμενοι το ευνοϊκό κλίμα, την πλούσια γη και τη στρατηγική τους θέση, οι κάτοικοι της Ηλείας ανέπτυξαν έναν ακμάζοντα πολιτισμό.

Οι εμπορικές –οικονομικές-καλλιτεχνικές συναλλαγές των Ηλείων, τόσο με γειτονικές περιοχές, όπως η Βορειοδυτική Πελοπόννησος, η Αρκαδία, τα Ιόνια νησιά, η Αργολίδα και η Μεσσηνία, όσο και με απομακρυσμένες περιοχές του Αιγαιακού χώρου, όπως η Κρήτη και η Κύπρος, διαπιστώνονται μέσα από διάφορα προϊόντα εισαγωγής.

Οι πανάρχαιοι μύθοι που αναφέρονται στον Αέθλιο, τον Ιδαίο Ηρακλή και τους πρώτους ιερείς της Ολυμπίας, τον Αιτωλό, τον Πέλοπα και πολλοί ακόμα, συνδέουν την Ηλεία με την Θεσσαλία, την Αιτωλία, την Κρήτη ακόμη και την Μικρά Ασία.

Εμπόριο και πρώτες ύλες

Τα δυο φυσικά λιμάνια που διαμορφώνονται στην βορειοδυτική πλευρά της ηλειακής γης, στην Κυλλήνη και στην Φειά, (αρχαία ονομασία του Αγίου Ανδρέα Κατακόλου),  υπήρξαν σημαντικές πύλες διακίνησης αγαθών και εμπορικοί σταθμοί, καθώς ανάμεσα σε άλλες ύλες εισαγόταν και ο οψιανός από τη Μήλο ήδη από τη Μεσολιθική περίοδο και εξής.

Με το θαλάσσιο κυρίως εμπόριο οι Ηλείοι αποκτούσαν ορείχαλκο και κασσίτερο. Επίσης, 0 χρυσός, ο άργυρος, ο μόλυβδος και διάφοροι ημιπολύτιμοι λίθοι, όπως η κορναλίνη και η ορεία κρύσταλλος, υπήρξαν ύλες και στοιχεία εμπορικών συναλλαγών.

Τα εισαγόμενα αγγεία και κεραμικά είδη, ο οψιανός, τα μεταλλικά αντικείμενα και τα κοσμήματα δείχνουν μικρής κλίμακας ανταλλαγές μεταξύ Ηλείας, Αιγαίου και Κρήτης. Δεν είναι γνωστό τι πρόσφεραν οι Ηλείοι ως αντάλλαγμα, αν και πιθανολογείται τρόφιμα, ξυλεία, δέρματα και ντόπια κεραμική.

Δίκτυα και πολιτισμική ταυτότητα

Στους Μυκηναϊκούς χρόνους, οι ανταλλαγές προϊόντων και ιδεών και γενικότερα οι επαφές επεκτείνονται έτι περαιτέρω στο Αιγαίο, την Κύπρο, τη Βόρεια Ευρώπη και την Εγγύς Ανατολή.

Μέσα από τα κατάλοιπα διακρίνουμε αφενός την επιρροή της Αχαΐας στο βορείως του Αλφειού ποταμού τμήμα της Ηλείας, αφετέρου της Μεσσηνίας στο νοτίως αυτού τμήμα της. 

Η στρατηγική θέση της Ηλείας διευκόλυνε τη διάδοση ιδεών και αγαθών, συμβάλλοντας στη δημιουργία της «Δυτικής Κοινής» μιας ιδιαίτερης καλλιτεχνικής και πολιτιστικής γλώσσας με κοινά χαρακτηριστικά.

Αντικείμενα της συλλογής

Πήλινος τρίωτος πιθαμφορίσκος τρίωτος (Π00092). Ακέραιος. Σώμα απιόσχημο, που διευρύνεται στους ώμους, με υψηλό κυλινδρικό λαιμό με πλατύ οριζόντιο χείλος και τρεις ομοιόσχημες λαβές τοποθετημένες οριζόντια στους ώμους. Διακόσμηση γραπτή, με παράσταση φύλλου κισσού. Διακρίνονται στοιχεία μεσσηνιακής και πιθανότατα μινωικής επίδραση. Κάτω Σαμικό, Ράσα. Μυκηναϊκή Εποχή, ΥΕ Ι (β’ μισό 16ου αι. π.Χ. ).
Διαβάστε την περιγραφή

Πήλινος τρίωτος πιθαμφορίσκος τρίωτος (Π00092). Ακέραιος. Σώμα απιόσχημο, που διευρύνεται στους ώμους, με υψηλό κυλινδρικό λαιμό με πλατύ οριζόντιο χείλος και τρεις ομοιόσχημες λαβές τοποθετημένες οριζόντια στους ώμους. Διακόσμηση γραπτή, με παράσταση φύλλου κισσού. Διακρίνονται στοιχεία μεσσηνιακής και πιθανότατα μινωικής επίδραση. Κάτω Σαμικό, Ράσα. Μυκηναϊκή Εποχή, ΥΕ Ι (β’ μισό 16ου αι. π.Χ. ).

Πήλινο κερατόσχημο αγγείο (Π8032). Ακέραιο, με ελάχιστες φθορές. Κερατόσχημο σώμα, σχεδόν κυλινδρικό. Χείλος χωνοειδές, λαιμός κεκλιμένος, βάση επίπεδη. Δυο διάτρητες εξοχές επι της μιας (εσωτερικής) πλευράς. Χείλος και λαιμός ολόβαφοι. Το σώμα διακοσμείται με διαφορά θέματα σε ζώνες. Όπως, σειρά στιγμών, πλοχμός, τεθλασμένη, αμείβοντες, τεθλασμένη ή κρεμασμένα ημικύκλια με στιγμή στο κέντρο. Αγγείο κυπριακής απομίμησης. Κλαδέος, Τρύπες. Μυκηναϊκή εποχή, ΥΕ ΙΙΙ Γ (12ος αι. π.Χ).
Διαβάστε την περιγραφή

Πήλινο κερατόσχημο αγγείο (Π8032). Ακέραιο, με ελάχιστες φθορές. Κερατόσχημο σώμα, σχεδόν κυλινδρικό. Χείλος χωνοειδές, λαιμός κεκλιμένος, βάση επίπεδη. Δυο διάτρητες εξοχές επι της μιας (εσωτερικής) πλευράς. Χείλος και λαιμός ολόβαφοι. Το σώμα διακοσμείται με διαφορά θέματα σε ζώνες. Όπως, σειρά στιγμών, πλοχμός, τεθλασμένη, αμείβοντες, τεθλασμένη ή κρεμασμένα ημικύκλια με στιγμή στο κέντρο. Αγγείο κυπριακής απομίμησης. Κλαδέος, Τρύπες. Μυκηναϊκή εποχή, ΥΕ ΙΙΙ Γ (12ος αι. π.Χ).

Πήλινη πυξίδα με πώμα (Π07622). Ακέραιη, συγκολλημένη. Κυλινδρικό χαμηλό σώμα. βάση επίπεδη. Το πώμα είναι διμερές με κυλινδρικό σχήμα που καλύπτει το κάτω μέρος της πυξίδας και θολωτό προς τα πάνω και λαβή στην κορυφή. Στη ράχη της λαβής παχιές στιγμές, ακολουθούν ομόκεντροι κύκλοι, ζώνη με διακοσμημένους εσωτερικά ρόμβους, ζώνη με τεθλασμένες γραμμές (ζιγκ-ζαγκ) και ταινίες (όλα στον ώμο). Στο σώμα ταινίες, λοξές παράλληλες γραμμές, ζώνη με αμείβοντες. Μαρτυρεί σχέσεις με την Αργολίδα.Εύρημα από την ευρύτερη περιοχή της Ολυμπίας από τη θέση Τρύπες της κοινότητας Κλαδέου. Μυκηναϊκή εποχή, ΥΕ ΙΙΙ Γ (12ος αι. π.Χ).
Διαβάστε την περιγραφή

Πήλινη πυξίδα με πώμα (Π07622). Ακέραιη, συγκολλημένη. Κυλινδρικό χαμηλό σώμα. βάση επίπεδη. Το πώμα είναι διμερές με κυλινδρικό σχήμα που καλύπτει το κάτω μέρος της πυξίδας και θολωτό προς τα πάνω και λαβή στην κορυφή. Στη ράχη της λαβής παχιές στιγμές, ακολουθούν ομόκεντροι κύκλοι, ζώνη με διακοσμημένους εσωτερικά ρόμβους, ζώνη με τεθλασμένες γραμμές (ζιγκ-ζαγκ) και ταινίες (όλα στον ώμο). Στο σώμα ταινίες, λοξές παράλληλες γραμμές, ζώνη με αμείβοντες. Μαρτυρεί σχέσεις με την Αργολίδα.Εύρημα από την ευρύτερη περιοχή της Ολυμπίας από τη θέση Τρύπες της κοινότητας Κλαδέου. Μυκηναϊκή εποχή, ΥΕ ΙΙΙ Γ (12ος αι. π.Χ).

Πήλινο πτηνόσχημο αγγείο (Π04444). Ακέραιο, ασκοειδές σώμα με λαιμό, ουρά και κεφάλι πτηνού. Στηρίζεται σε τρία πόδια -δυο μπροστά και ένα πίσω. Το στόμιο του είναι κυλινδρικό. Στη ράχη, κοντά στο λαιμό, υπάρχει υψηλή προχοή με πλατύ χείλος και ταινιωτή λαβή, που είναι και το άνοιγμα πλήρωσης του αγγείου. Ολόβαφα είναι τα χείλη των δυο στομίων και στις δυο πλευρές του αγγείου ημικυκλικά ομόκεντρα τόξα. Γραπτά είναι τα περιγράμματα των οφθαλμών. Είναι χαρακτηριστικό σχήμα αγγείου της Ηλείας και Αχαΐας. Εντάσσεται στο πολιτισμικό υπόβαθρο της "Δυτικής Κοινής". Προέρχεται από την Αγία Τριάδα, Παλιομπουκουβίνα. Μυκηναϊκή εποχή, ΥΕ ΙΙΙ Γ (12ος αι. π.Χ).
Διαβάστε την περιγραφή

Πήλινο πτηνόσχημο αγγείο (Π04444). Ακέραιο, ασκοειδές σώμα με λαιμό, ουρά και κεφάλι πτηνού. Στηρίζεται σε τρία πόδια -δυο μπροστά και ένα πίσω. Το στόμιο του είναι κυλινδρικό. Στη ράχη, κοντά στο λαιμό, υπάρχει υψηλή προχοή με πλατύ χείλος και ταινιωτή λαβή, που είναι και το άνοιγμα πλήρωσης του αγγείου. Ολόβαφα είναι τα χείλη των δυο στομίων και στις δυο πλευρές του αγγείου ημικυκλικά ομόκεντρα τόξα. Γραπτά είναι τα περιγράμματα των οφθαλμών. Είναι χαρακτηριστικό σχήμα αγγείου της Ηλείας και Αχαΐας. Εντάσσεται στο πολιτισμικό υπόβαθρο της "Δυτικής Κοινής". Προέρχεται από την Αγία Τριάδα, Παλιομπουκουβίνα. Μυκηναϊκή εποχή, ΥΕ ΙΙΙ Γ (12ος αι. π.Χ).

Σχετικά Άρθρα